Uygulama
Türk İhracatçısı için DPP Rehberi
AB'ye ihracat yapan Türk üreticileri için Dijital Ürün Pasaportu: hangi sektörler etkileniyor, gümrükte ne değişiyor, destekler ve hazırlık adımları.
Türkiye, Avrupa Birliği'nin en büyük tedarikçilerinden biri: tekstil ve hazır giyim, demir-çelik, otomotiv yan sanayi, mobilya, beyaz eşya ve kimya kalemlerinde AB pazarına yüksek hacimli ihracat yapıyor. Bu kalemlerin neredeyse tamamı ESPR'nin öncelikli ürün gruplarıyla örtüşüyor.
Bu rehber, Türkiye'den AB'ye satan bir üreticinin DPP karşısındaki konumunu ve yapması gerekenleri anlatır.
Hangi sektörler etkileniyor?
| Sektör | Beklenen zorunluluk | Not |
|---|---|---|
| Tekstil / hazır giyim | ~2028–2029 | En yüksek ihracat hacmi; ilk dalgada ayakkabı yok |
| Demir-çelik | ~2027–2028 | İlk delegated act adayı; CBAM ile örtüşüyor |
| Otomotiv yan sanayi | Catena-X talepleriyle şimdiden | Batarya ve parça pasaportları |
| Mobilya | ~2029–2030 | EUDR ile birlikte ahşap menşei |
| Beyaz eşya / elektronik | ~2028 sonrası | Onarılabilirlik skoru yatay tedbiri |
| Kimya / plastik | Dolaylı | REACH/SCIP ve müşteri talepleri |
Bkz. zaman çizelgesi rehberi ve Türk tekstil sektörü ve DPP.
Yeşil Mutabakat Eylem Planı ile ilişkisi
Türkiye'nin Yeşil Mutabakat Eylem Planı, AB Yeşil Mutabakatına uyum başlıkları altında sınırda karbon, döngüsel ekonomi, yeşil finansman ve dijitalleşme çalışmalarını topluyor. DPP, bu planın "ticarette teknik engellerin aşılması" ve "döngüsel ekonomi" başlıklarıyla doğrudan kesişir. Bkz. Yeşil Mutabakat Eylem Planı ve DPP.
Türkiye'de mevzuat durumu (Eylül 2026)
"Türkiye'de ürün pasaportu yasası çıktı" haberleri yanıltıcı: 7 Eylül 2026 itibarıyla Resmî Gazete'de yayımlanmış bir DPP veya ESPR düzenlemesi yok. Masada üç metin var:
| Metin | Sahibi | Durum | İhracatçı için anlamı |
|---|---|---|---|
| Sürdürülebilir Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarım Gerekliliklerine İlişkin Çerçeve Yönetmelik Taslağı | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Taslak | ESPR'nin ulusal pazara birebir aktarımı: DPP (Md. 11–17, EK-3), satılmayan ürün imha yasağı (Md. 23–26), işletmeci yükümlülükleri |
| Bataryalar ve Atık Bataryalar Hakkında Yönetmelik Taslağı | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Görüş süreci kapandı, yayım tarihi belirsiz | AB Batarya Tüzüğü'nün ulusal karşılığı; yurt dışında yerleşik üreticiye Türkiye'de yetkili temsilci |
| DPP Bilgi Notu 1 | Ticaret Bakanlığı (Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü) | İhracatçı birlikleri sirküleriyle dağıtıldı | Yatay DPP mevzuatını Ticaret Bakanlığı hazırlayacak; AB DPP Registry'ye eşit erişim ve Türk hizmet sağlayıcılarının tanınması tezi |
Taslağın ihracatçı için en kritik hükmü Geçici Madde 3: DPP hükümleri, Türkiye AB DPP sistemine dahil olana kadar uygulanmaz; o zamana kadar gümrük ve yetkili kuruluşlar pasaport bilgisini işletmeciden yazılı veya elektronik olarak talep edebilir. Yani ulusal yükümlülük yönetmeliğin yayımıyla değil, AB sistemine erişimle başlayacak. AB'ye ihracatta ise AB takvimi zaten işliyor.
Bilgi Notu'nun tezi de önemli: Türkiye, 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı'na dayanarak Registry'ye eşit erişim ve Türk DPP hizmet sağlayıcılarının ek sertifika olmadan tanınmasını talep ediyor; erişim sağlanamazsa ulusal bir DPP sistemi kurulacak. Pasaportunuzu bugünden AB kurallarına (ESPR, EN 1821x, GS1 Digital Link) göre hazırlarsanız her iki senaryoda da veri aynı kalır.
İki tarih AB tarafında zaten geçti: satılmayan tekstil ve ayakkabının imha yasağı büyük işletmeler için 19 Temmuz 2026'da başladı (bkz. imha yasağı); Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR) 12 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanıyor (bkz. ambalajda DPP ve PPWR). Batarya pasaportunun 18 Şubat 2027 tarihi değişmedi; bkz. batarya pasaportu nedir.
Gümrükte ne değişiyor?
AB DPP Registry 19 Temmuz 2026'da devreye girdi. İthalatta gümrük idareleri, serbest dolaşıma girişten önce beyan edilen emtia kodunu registry'deki kayıtla eşleştirecek. Türk ihracatçısı için pratik sonuçlar:
- İthalatçınızla kayıt sorumluluğunu netleştirin. Kaydı kim yapacak, tanımlayıcıyı kim üretecek?
- Emtia kodu tutarlılığı önem kazanıyor. Farklı sevkiyatlarda farklı GTIP kullanmak riskli hale geliyor.
- Veri gecikmesi sevkiyat gecikmesidir. Pasaport yayımlanmadan ürün piyasaya sürülemez.
Bkz. gümrükte DPP kontrolü ve AB DPP Registry rehberi.
Alıcı sözleşmeleri: asıl tetikleyici
Sahada gözlenen tablo şu: Avrupalı markalar tedarikçi seçim kriterlerine "sürdürülebilirlik verisi sağlayabilme" maddesini çoktan ekledi. Bu, regülasyonun tarihinden bağımsız bir ticari filtre yaratıyor.
Riskin adı kalite değil, veri: teknik ve fiyat olarak rekabetçi bir üretici, elyaf menşeini veya geri dönüştürülmüş içerik kanıtını sunamıyorsa listeden düşebiliyor.
Bkz. perakendecilerin DPP talepleri ve tedarikçiden veri toplama.
Destekler ve kurumsal çerçeve
İhracatçı birlikleri, KOSGEB ve Ticaret Bakanlığı programları; dijitalleşme, yeşil dönüşüm ve pazara giriş başlıkları altında danışmanlık, belgelendirme ve yazılım giderlerine destek verebiliyor. Program koşulları yıllık değiştiği için proje planınızı yaparken güncel çağrıları kontrol edin.
TSE ve TÜRKAK tarafında ise ilgili EN standartlarının ulusal olarak benimsenmesi ve belgelendirme altyapısı gelişmeye devam ediyor. Bkz. ihracatçı birlikleri ve KOBİ destekleri.
90 günlük başlangıç planı
| Dönem | Hedef |
|---|---|
| 0–30 gün | Kapsam ve alıcı analizi; hangi ürün, hangi müşteri, hangi tarih? |
| 30–60 gün | Veri envanteri ve tedarikçi haritası; eksik alan listesi |
| 60–90 gün | Tek ürün için pilot pasaport; etiket ve tarama testi |
Bkz. 90 günde DPP pilot projesi ve AB'ye ihracatçılar için uyum kontrol listesi.
Sık sorulan sorular
Türkiye'de DPP zorunlu mu?
Henüz değil. Türkiye'de yayımlanmış bir DPP mevzuatı yok; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın çerçeve yönetmelik taslağı DPP hükümlerini Türkiye AB sistemine dahil olana kadar askıda tutuyor (Geçici Md. 3). Yükümlülük bugün ürünü AB pazarına sürerken doğuyor; AB'ye ihracat yapan sektörler için pratik etki aynı.
Yükümlülük ithalatçıdaysa neden ben uğraşayım?
Çünkü ithalatçı veriyi sizden isteyecek. Hukuki sorumluluk ile ticari yük farklı yerlerde durur; veriyi üreten taraf üreticidir.
Gümrükte ürünüm durdurulur mu?
Kayıt eksikse veya beyan edilen emtia kodu registry kaydıyla eşleşmiyorsa serbest dolaşıma giriş engellenebilir. Bu, uyumsuzluğun en somut ticari sonucudur.
CBAM ile DPP'yi birlikte mi yürütmeliyim?
Evet, en azından veri toplama tarafında. İkisi de aynı fabrika enerji ve üretim verisini kullanır; ayrı projeler olarak yürütmek maliyeti ikiye katlar. Bkz. CBAM ve DPP.
Küçük bir üreticiyim, gerçekten şimdi mi başlamalıyım?
Veri toplama 3–9 ay sürüyor ve alıcı talebi regülasyondan önce geliyor. Tek bir ürün ailesiyle küçük bir pilot, ileride yapılacak büyük ve pahalı bir aceleyi önler. Bkz. KOBİ rehberi.
