Batarya
Türkiye Batarya Üreticisi için Batarya Pasaportu
Türkiye'den AB'ye batarya satan üretici için batarya pasaportu: SLI ve lityum-iyon segmentleri, ithalatçı, QR, karbon, durum tespiti ve 12 aylık plan.
Türkiye'nin batarya sanayisi iki hızla büyüyor: onlarca yıllık kurşun-asit akü ihracatı bir yanda, yeni lityum-iyon hücre yatırımları, enerji depolama entegratörleri ve e-mobilite paket montajcıları öte yanda. AB Batarya Tüzüğü bu iki dünyaya farklı davranır; ama 18 Şubat 2027'de AB'ye batarya satan herkesi bir biçimde ilgilendirir.
Bu yazı, Türkiye'de üretip AB'ye satan bir batarya üreticisinin bugünden 2027'ye kadar yapması gerekenleri sıralıyor. Genel Dijital Ürün Pasaportu yol haritası Türk ihracatçısı için DPP yol haritası yazısında; burada yalnızca bataryaya özgü olanlar var.
Türkiye'nin batarya manzarası
Pasaport yükümlülüğü kimyaya değil kategoriye bakar; bu yüzden aynı fabrikadan çıkan iki ürün farklı rejimlere girebilir.
| Segment | Tipik ürün | Pasaport | Diğer yükümlülükler |
|---|---|---|---|
| Kurşun-asit SLI üreticileri | Marş aküleri | Hayır | QR ve etiket; Madde 8 geri dönüştürülmüş içerik belgeleme (2028) |
| Traksiyon akü üreticileri | Forklift ve endüstriyel araç aküleri | Evet, 2 kWh üzeriyse | Karbon ayak izi (sonraki aşama), Madde 8 |
| Lityum-iyon hücre ve paket yatırımları | EV hücre ve paketleri | Evet, 18 Şubat 2027 | Karbon ayak izi (Madde 7), durum tespiti, geri dönüştürülmüş içerik |
| Enerji depolama entegratörleri | 2 kWh üzeri endüstriyel sistemler | Evet, 18 Şubat 2027 | Karbon ayak izi (sonraki aşama), durum tespiti |
| E-mobilite paket montajcıları | E-bisiklet, e-scooter, e-moped paketleri (LMT) | Evet, 18 Şubat 2027 | Kapasite etiketi, değiştirilebilirlik, karbon ayak izi (sonraki aşama) |
2027'de AB'ye satmanın dört şartı
- Sorumlu operatör. Pasaportun doğruluğundan bataryayı AB pazarına süren operatör sorumludur: ithalatçınız ya da yazılı yetki verdiğiniz yetkili temsilci. Teknik işletimi siz üstlenebilirsiniz; hukuki sorumluluk AB'de kalır. Bkz. ekonomik operatörler ve sorumlulukları.
- Barındırma ve kalıcılık. Pasaport bataryanın ömrü boyunca erişilebilir kalmalı; QR'daki alan adı sizin olmalı ve operatör ortadan kalksa bile bir yedekleme sağlayıcısı veriyi ayakta tutmalı. Bkz. veri kalıcılığı ve yedekleme sağlayıcıları.
- Etiket ve QR. Paketin üzerinde kalıcı bir QR, pasaportun benzersiz tanımlayıcısına bağlanır; tüzüğün diğer sembolleri ve CE ile birlikte yerleşir. LMT paketlere özgü durumlar e-bisiklet ve e-scooter bataryalarında pasaport yazısında.
- Veri. Ek XIII'ün kimlik, fiziksel ve performans alanları 2027'de dolu olmak zorunda; karbon ayak izi, durum tespiti ve geri dönüştürülmüş içerik alanları kendi takvimlerini izler.
Ayrı takvimli üç alan
- Karbon ayak izi (Madde 7): EV bataryaları için metodoloji delegated act'i hâlâ bekleniyor ve beyan tarihi onunla birlikte kayıyor. Hesabı bugünden kurmak ve hücre tedarikçisinden girdi istemek gerekir. Bkz. batarya karbon ayak izi beyanı.
- Durum tespiti (Madde 48–52): Tüzük (EU) 2025/1561 ile 18 Ağustos 2027'ye ertelendi; raporun pasaportta yer alması en geç Ağustos 2028. Asya'dan hücre ithal eden bir paket üreticisi için kobalt, doğal grafit, lityum ve nikel zincirinin belgelenmesi demek. Bkz. batarya tedarik zinciri durum tespiti.
- Geri dönüştürülmüş içerik (Madde 8): Belgeleme 18 Ağustos 2028'den, asgari paylar 2031 ve 2036'dan itibaren; SLI aküleri de kapsamda. Bkz. bataryada geri dönüştürülmüş içerik.
Gümrük ve pazar gözetimi
Batarya Tüzüğü, ESPR'den ayrı bir metindir; bu yüzden batarya pasaportu bugün ESPR'nin registry mekanizmasına bağlı değildir. Gümrükte kontrol, ürün mevzuatının klasik araçlarıyla yapılır: CE işareti, uygunluk beyanı, etiketler ve QR. Pazar gözetim otoritesi ise pasaportun otorite katmanını okur; eksik veya erişilemeyen pasaport, uyumsuz ürün demektir. Bkz. gümrükte DPP kontrolü ve pazar gözetimi ve DPP denetimi.
12 aylık kontrol listesi
- Ay 1–2: Ürün portföyünü kategorilere ayırın (SLI, traksiyon, LMT, EV, endüstriyel); hangisi pasaport ister, hangisi yalnızca etiket?
- Ay 2–3: İthalatçı veya yetkili temsilci ile pasaport sorumluluğunu yazılı olarak paylaşın.
- Ay 3–5: Ek XIII alanlarını ERP ve üretim kayıtlarınızla eşleyin; hücre tedarikçisinden model ve parti verisini sözleşmeyle isteyin.
- Ay 4–6: Kendi kimlik alan adınızı ayırın, tanımlayıcı şemasını ve QR yerleşimini seçin, hat üzerinde baskı testi yapın.
- Ay 6–8: Karbon ayak izi hesabını pilot bir modelde kurun; durum tespiti için hammadde zinciri haritasını çıkarın.
- Ay 8–10: Pilot pasaportları yayımlayın; ithalatçının ve dış bir okuyucunun erişim testinden geçirin.
- Ay 10–12: Tüm modelleri kapsayın, yedekleme sağlayıcısını sözleşmeye bağlayın, sürüm ve denetim izini açın.
Adım adım genel çerçeve, destekler ve finansman için Türkiye ihracatçı rehberine bakın.
Sık sorulan sorular
Kurşun-asit akü üreticisiyim, batarya pasaportu gerekli mi?
SLI aküleri için hayır. Ancak QR ve etiket yükümlülükleri geçerli, 18 Ağustos 2028'den itibaren geri dönüştürülmüş içerik belgelemesi gerekiyor; 2 kWh üzeri traksiyon aküleri ise endüstriyel batarya olarak pasaport ister.
AB'de şirketim yok; batarya pasaportunu kim yayımlar?
Pasaportu siz barındırabilirsiniz; hukuki sorumluluk bataryayı AB pazarına süren ithalatçıda ya da yetkili temsilcinizdedir. Bu ilişkiyi sözleşmeyle netleştirin.
Hücreleri Asya'dan ithal ediyorum; durum tespiti beni ilgilendirir mi?
Yükümlülük, AB pazarına süren ve belirli bir ciro eşiğinin üzerindeki operatörlerdedir; ama zincir verisini sizden isteyecekler. Hücre tedarikçinizden kaynak ve gözetim zinciri belgelerini şimdiden isteyin.
