Standartlar
DPP Standartları Rehberi (EN 1821x)
CEN/CENELEC JTC 24'ün ürettiği sekiz DPP sistem standardı — EN 18216, 18219, 18220, 18221, 18222, 18223, 18239, 18246 — ne işe yarar, nasıl uygulanır?
Dijital Ürün Pasaportunun teknik kuralları, CEN/CENELEC JTC 24 teknik komitesi tarafından, Komisyonun M/604 standardizasyon talebi kapsamında yazıldı. Sonuç, sekiz sistem seviyesi Avrupa standardından oluşan bir aile: ilk altısı 27 Mayıs 2026'da yayımlandı, kalan ikisi 2026 sonbaharında bekleniyor.
Bu standartlar "pasaportta hangi veri olacak" sorusunu cevaplamaz — o soru ürün grubuna özgü delegated act'lerin işidir. Standartlar sistemin nasıl çalışacağını tanımlar.
Sekiz standart, tek bakışta
| Standart | Neyi tanımlar | Durum |
|---|---|---|
| EN 18219:2026 | Benzersiz tanımlayıcılar (ürün, operatör, tesis) | Yayımlandı |
| EN 18220:2026 | Veri taşıyıcıları ve fiziksel–dijital bağ | Yayımlandı |
| EN 18216:2026 | Veri işleme, alışveriş protokolleri, formatlar | Yayımlandı |
| EN 18221:2026 | Veri saklama, arşivleme, kalıcılık | Yayımlandı |
| EN 18222:2026 | Pasaport yaşam döngüsü ve API'ler | Yayımlandı |
| EN 18223:2026 | Birlikte çalışabilirlik, terminoloji, çekirdek veri modeli | Yayımlandı |
| FprEN 18239 | Erişim hakları, güvenlik, ticari gizlilik | ~2026 sonbaharı |
| FprEN 18246 | Veri doğrulama, güvenilirlik, bütünlük | ~2026 sonbaharı |
Modüller nasıl birbirine bağlanıyor?
Aile modülerdir ve bir bağımlılık zinciri vardır:
- EN 18223 tabandır: terimler, çekirdek veri modeli ve semantik burada tanımlanır. Diğer her şey bunun üzerine oturur.
- EN 18219 "kilit referanstır": tanımlayıcı olmadan ne API çağrısı ne taşıyıcı ne registry kaydı anlam taşır.
- EN 18220 kimliği fiziksel ürüne bağlar. Bkz. EN 18220.
- EN 18216 internet üzerinden veri alışverişinin ön koşuludur; EN 18222 bu kanalda hangi operasyonların çağrılabileceğini söyler.
- EN 18239 API katmanına erişim haklarını ekler; EN 18246 hem veri hem taşıyıcı düzeyinde bütünlüğü güvence altına alır.
Standart standart ne yapılır?
EN 18219 — tanımlayıcılar
Beş ürün tanımlayıcı şemasına izin verir: ISO/IEC 18975 web-etkin yapılandırılmış yollar (pratikte GS1 Digital Link), IEC 61406 kimlik bağlantıları, W3C DID'ler, ISO/IEC 15459 ailesi AIDC tanımlayıcıları ve DOI'ler. Operatör ve tesis tarafında GLEIF LEI ve GS1 GLN yaygın seçeneklerdir. Bkz. EN 18219.
EN 18220 — taşıyıcılar
QR, Data Matrix, NFC, HF RFID ve RAIN RFID'ye izin verir; kodlama, taranabilirlik, dayanıklılık, baskı kalitesi ve yerleşim gereksinimlerini tanımlar. Kritik kural: en az bir taşıyıcı ücretsiz, uygulama indirmeden ve akıllı telefonla okunabilir olmalıdır.
EN 18216 — veri alışverişi
HTTPS/TLS üzerinden RESTful API'ler, yapılandırılmış makine-okunabilir mesaj formatları ve satıcı bağımsızlığı. Gönüllü uzantılara izin verir. Bkz. EN 18216.
EN 18221 — kalıcılık
Pasaportun ürünün beklenen ömrü boyunca erişilebilir kalmasını sağlayacak saklama, arşivleme ve sürümleme kuralları. Yedekleme servis sağlayıcısı kavramı buradan gelir. Bkz. EN 18221.
EN 18222 — API'ler
Oluşturma, okuma, güncelleme ve arama operasyonları; öğe seviyesi işlemler, toplu getirme, sürümleme sorguları ve registry gönderimi. Bkz. EN 18222.
EN 18223 — veri modeli
Terminoloji, çekirdek veri modeli ve semantik kurallar; JSON-LD serileştirmesi bu katmanda anlam kazanır. Bkz. EN 18223.
FprEN 18239 — erişim hakları
Kamuya açık ve kısıtlı veri arasında rol tabanlı ayrım, eIDAS güvence seviyeleriyle hizalı kimlik doğrulama ve operatörler arası sorumluluk devri. Bkz. kısıtlı veri katmanları.
FprEN 18246 — doğrulama
Elektronik imzalar için W3C Verifiable Credentials, eIDAS elektronik nitelik belgeleri, ISO 22376 Visible Digital Seal veya ISO/IEC 20248; ayrıca denetim kaydı. Bkz. EN 18246.
Referans mimari
Standartlardaki mimari üç bileşenlidir: (1) AB merkezi servisleri — registry, portal, semantik depo; (2) ekonomik operatörlerin veya servis sağlayıcıların işlettiği merkeziyetsiz pasaport verisi; (3) kalıcılık için üçüncü taraf yedekleme servisleri. Aralarındaki bağ standart API'lerle kurulur.
Ekonomik operatörün iş akışı da kodifiye edilmiştir: tanımlayıcı üret → taşıyıcı üret ve iliştir → veriyi sakla → yedeğe koy → registry'ye kaydet ve veriyi bağla → erişim haklarını yönet → bütünlüğü sağla.
Uygunluk karinesi ve OJEU atfı
Bir Avrupa standardı, Avrupa Birliği Resmî Gazetesinde ilgili mevzuata atıfla yayımlandığında "uyumlaştırılmış" hale gelir ve kullanımı uygunluk karinesi sağlar. Yani standarda uyduğunuzu gösterirseniz, ilgili yasal gerekliliği karşıladığınız varsayılır. Uygulamada bu, satıcı seçiminde sorulacak en iyi sorulardan birini verir: "Ürününüz EN 18219/18220/18222'ye göre nasıl uyumlu?"
Sık sorulan sorular
Standartlara uymak zorunlu mu?
Hukuken standartlar gönüllüdür; zorunlu olan mevzuattır. Ancak uyumlaştırılmış standardı kullanmak uygunluk karinesi sağladığı için pratikte en güvenli ve en ucuz yoldur.
Standartları satın almam gerekiyor mu?
Metinlere erişim ulusal standart kuruluşları üzerinden ücretlidir. Uygulamada çoğu üretici metni satın almak yerine, standartlara uyumluluğunu belgeleyen bir platform kullanır.
ISO tarafında ne oluyor?
Eylül 2026'da faaliyete geçen ISO/IEC JTC 5, DPP çalışmasını uluslararasılaştırmayı hedefliyor. Avrupa dışı pazarlarda da benzer bir çerçeve beklenebilir.
Bu standartlar batarya pasaportunu da kapsıyor mu?
Batarya Tüzüğü hukuken yalnızca ISO/IEC 15459'a atıf yapar; ancak batarya pasaportu ekosistemi (Battery Pass veri modeli, Catena-X, IDTA AAS şablonları) aynı EN ailesiyle hizalanacak şekilde ilerliyor.
