Mevzuat
AB DPP Registry Rehberi
ESPR Madde 13 ile kurulan merkezi AB DPP Registry nedir, kimler kaydolmak zorunda, hangi veri tutulur ve gümrükle nasıl entegre çalışır?
AB DPP Registry, ESPR Madde 13 ile kurulan ve 19 Temmuz 2026'da devreye alınan merkezi kayıt sistemidir. Adı "registry" olsa da bir pasaport veri tabanı değildir — bir indekstir: hangi tanımlayıcının hangi adreste barındırılan bir pasaporta işaret ettiğini tutar.
Bu ayrım, mimarinin tamamını anlamanın anahtarıdır. Pasaport içeriği ekonomik operatörde veya onun seçtiği DPP servis sağlayıcısında kalır; Komisyon merkezî bir ürün veri havuzu kurmaz.
Registry ne tutar, ne tutmaz?
| Tutar | Tutmaz |
|---|---|
| Benzersiz ürün tanımlayıcıları (UPI) | Ürün adı, malzeme oranları, karbon verisi |
| Pasaportun barındırıldığı adres (işaretçi) | Pasaportun kendisi |
| Ekonomik operatör kimliği | Ticari sır niteliğindeki alanlar |
| Gümrük emtia kodları | Tedarikçi listeleri |
| Doğrulama ve yetkilendirme verisi | Fiyat veya maliyet bilgisi |
| Semantik tanımlar ve veri modeli referansları | Satış ve stok verisi |
| Denetim kayıtları |
Kim, ne zaman kaydolur?
Kayıt yükümlülüğü, ürünü AB pazarına süren sorumlu ekonomik operatördedir — AB dışı üretici için ithalatçı veya yetkili temsilci. Kayıt, ürün piyasaya sürülmeden önce yapılmalıdır.
Tipik akış:
- Ürün için benzersiz tanımlayıcı üretilir (örneğin GTIN tabanlı bir GS1 Digital Link URI'si).
- Pasaport verisi operatörün sisteminde veya servis sağlayıcıda yayımlanır.
- Registry'ye RESTful API ile tanımlayıcı, ürün kategorisi ve barındırma adresi gönderilir.
- Registry kaydı doğrular ve indekse ekler.
- Ürün üzerindeki veri taşıyıcı, tanımlayıcıyı çözümleyen adrese işaret eder.
Adım adım teknik anlatım için DPP registry kayıt adımları yazısına bakın.
Gümrük entegrasyonu
İthalatta gümrük idareleri, serbest dolaşıma girişten önce beyan edilen emtia kodunu registry'de kayıtlı tanımlayıcıyla eşleştirir. Gümrük ve piyasa gözetim otoriteleri için güvenli bir sorgu arayüzü öngörülmüştür.
Pratik sonuç: kayıt eksikse veya emtia kodu tutarsızsa sevkiyatınız sınırda bekleyebilir. Bu, DPP'yi bir "pazarlama projesi" olmaktan çıkarıp doğrudan lojistik riskine dönüştüren nokta. Bkz. gümrükte DPP kontrolü.
Mimarinin mantığı: neden merkeziyetsiz?
ESPR Madde 10, açık standartlar, makine-okunabilirlik ve vendor lock-in yasağı getirir. Merkezî bir AB veri tabanı, hem egemenlik ve rekabet açısından sorunlu olurdu hem de milyarlarca ürün için ölçeklenmesi zor bir yük yaratırdı. Bunun yerine:
- Veri operatörde kalır — ticari sır koruması ve veri egemenliği korunur.
- Registry indeks görevi görür — otoriteler ve gümrük tek noktadan sorgular.
- Yedekleme sağlayıcıları kalıcılığı garanti eder — operatör kaybolsa bile pasaport ayakta kalır.
Resolver ile ilişkisi
Registry ile resolver sık karıştırılır:
- Resolver, bir tanımlayıcıyı o an geçerli pasaport adresine yönlendiren, operatörün (veya sağlayıcısının) işlettiği servistir. Tüketicinin QR'ı taradığında konuştuğu yer burasıdır.
- Registry, tanımlayıcının hangi operatöre ait olduğunu ve nerede barındırıldığını tutan AB indeksidir. Otoritelerin ve gümrüğün baktığı yer burasıdır.
CIRPASS-2 referans mimarisi ayrıca, operatör resolver'ının erişilemez olduğu durumlar için bağımsız bir AB yedek yönlendirme servisi öneriyor.
Açık konular
Sanayiden Komisyona iletilen açık başlıklar arasında API kayıt maliyetleri, EPREL ve REACH-IT gibi mevcut AB sistemleriyle birlikte çalışabilirlik, bulut egemenliği ve üye devletlerin uygulama prosedürleri var. Kayıt akışının ayrıntıları implementing act ile netleşmeye devam ediyor.
Sık sorulan sorular
Registry ne zaman devreye girdi?
19 Temmuz 2026. ESPR Madde 13, Komisyonu bu tarihe kadar registry'yi kurmakla yükümlü kılmıştı; test ortamı ve üretim ortamı bu tarihte kullanılabilir hale geldi.
Her ürün için ayrı kayıt mı gerekiyor?
Kayıt granülaritesi ürün grubuna ve pasaport granülaritesine bağlıdır. Model seviyesinde pasaport tutan bir üründe model başına, birim seviyesinde tutan bataryada birim başına tanımlayıcı kaydı söz konusu olur. Bkz. granülarite.
Registry'ye kayıt ücretli mi?
Kayıt sisteminin ücretlendirmesi implementing act ve Komisyon uygulaması ile belirleniyor; sanayinin gündeme getirdiği açık başlıklardan biri de API kayıt maliyetleridir.
Pasaportumu kendi sunucumda barındırabilir miyim?
Evet. Mimari tam olarak bunun üzerine kurulu: veri sizde veya seçtiğiniz servis sağlayıcıda kalır, registry yalnızca adresi bilir. Kalıcılık yükümlülüğü nedeniyle bir yedekleme çözümü de gerekir.
Registry olmadan pasaport yayımlayabilir miyim?
Teknik olarak evet, ama kapsamdaki ürünlerde kayıt yükümlülüğünü karşılamaz. Kapsam dışı ürünlerde gönüllü pasaport yayımlamak — özellikle marka değeri ve müşteri talebi için — yaygın bir uygulamadır.
