CBAM Kesin Dönem 2026: Çelik İhracatçısı Ne Yapmalı?

CBAM'ın geçiş dönemi (Ekim 2023–Aralık 2025) yalnızca raporlama istiyordu; 1 Ocak 2026 itibarıyla kesin dönem başladı ve gömülü emisyonun artık bir maliyeti var. Yükümlü taraf AB'deki ithalatçıdır, ancak ithalatçının beyan edeceği veri Türkiye'deki çelik tesisinden çıkar. Veri vermeyen üreticinin ürünü varsayılan değerle fiyatlanır; bu da doğrudan satın alma kararına yansır.

CBAM ve DPP yazısı iki rejimin ortak veri katmanını anlattı. Bu yazı 2026 takvimine ve çelik üreticisinin teslimat listesine odaklanıyor.

Geçiş döneminden kesin döneme ne değişti?

Geçiş döneminde ithalatçı üç ayda bir rapor veriyor, varsayılan değerleri geniş biçimde kullanabiliyor ve hiçbir şey ödemiyordu. Kesin dönemde üç şey birden değişir: beyan yıllık ve resmî bir yükümlülüğe dönüşür, gerçek veri için akredite doğrulayıcı onayı gerekir ve beyan edilen emisyon karşılığında CBAM sertifikası teslim edilir. Sertifika fiyatı AB ETS fiyatına bağlıdır; yükümlülük, ücretsiz tahsisatın kademeli kaldırılmasına paralel olarak küçük bir payla başlar ve 2034'e kadar tam yüke ulaşır.

2025 sadeleştirme paketi bu resmi iki noktada yumuşattı: sevkiyat başına değer eşiği yerine ithalatçı başına yıllık 50 ton kütle eşiği geldi ve sertifika alım takvimi bir yıl ötelendi. Kapsam ise değişmedi; demir-çelik ürünleri kütükten profile, sıcak ve soğuk haddeden bağlantı elemanlarına kadar listede kaldı, hurda kapsam dışında.

İthalatçı ve üretici: kim ne yapar?

Tablo tek bir şeyi söylüyor: hukuki yükümlülük ve ticari maliyet ithalatçıda, veri üretimi üreticide. Müşteriniz bu maliyeti sizinle paylaşmak isteyecek, en azından teklif değerlendirmesinde. Ekonomik operatör rolleri için Türk ihracatçısı için DPP yol haritası yazısındaki çerçeve CBAM için de geçerli bir başlangıçtır.

Üreticinin teslimat listesi

1. Tesis sınırını çizin. Hangi üretim süreçleri hangi CN kodlu ürünü üretiyor; ortak tesislerde tahsis kuralını belirleyin.
2. Doğrudan emisyonu hesaplayın. Yakıt, süreç emisyonları ve satın alınan öncül malzemelerin (kütük, sıcak metal, DRI) gömülü emisyonu CBAM metodolojisiyle toplanır. Demir-çelik için bugün esas alınan doğrudan emisyondur.
3. Doğrulayıcı seçin. Kesin dönemde gerçek veri akredite doğrulayıcı raporuyla geçerlidir; doğrulama takvimini üretim yılı kapanışına göre planlayın.
4. CBAM registry kaydınızı yapın. Üçüncü ülke operatörleri tesis verisini registry'ye yükleyip ithalatçılarıyla paylaşabilir; her müşteriye ayrı tablo göndermekten daha güvenlidir.
5. Karbon fiyatı belgesini hazırlayın. Türkiye'de ulusal emisyon ticaret sistemi kurulum aşamasındadır; menşe ülkede fiilen ödenen karbon fiyatı ithalatçının yükümlülüğünden düşülebilir ve belgesi sizden istenir.
6. Aynı veriyi pasaport alanlarına eşleyin. Rota, hurda payı ve ton başına emisyon, delegated act geldiğinde pasaportun çekirdek alanlarıdır; bkz. çelik DPP veri alanları.

Varsayılan değer tuzağı

Varsayılan değerler, gerçek veri sunulmadığında uygulanır ve tasarım gereği gerçek veriyi teşvik edecek biçimde belirlenir. Elektrik ark ocağı rotasında üreten bir tesis için bu, kendi emisyonundan belirgin biçimde yüksek bir değerle fiyatlanmak anlamına gelebilir. Başka bir deyişle, veri vermemenin maliyeti veri üretmenin maliyetinden yüksektir.

Bunun bir de ikincil etkisi var: ithalatçı, doğrulanmış gerçek veri sunan tedarikçiyi tercih eder, çünkü kendi beyanı ve sertifika maliyeti buna bağlıdır. Veri kalitesi ticari bir rekabet unsuru hâline gelir. Hangi verinin birincil (ölçüm), hangisinin ikincil (varsayılan katsayı) olduğunu ayırt etmek için bkz. birincil ve ikincil veri.

Gümrük ve pasaportla kesişim

CBAM beyanı gümrük beyanına bağlıdır: ithalatçının yetkili beyan sahibi numarası olmadan CBAM malı serbest dolaşıma giremez. Delegated act'ler devreye girdikçe gümrük aynı sevkiyatta pasaportun registry kaydını da kontrol edecek; iki kontrolün aynı ürün kimliği üzerinden yapılması işinizi kolaylaştırır. Bkz. gümrükte DPP kontrolü ve demir-çelikte DPP.

Çimento ihraç eden tesisler için aynı mantık geçerli, ancak orada dolaylı emisyon da kapsamdadır; bkz. çimento ve betonda DPP. Sektörden bağımsız yol haritası için Türkiye ihracatçı rehberine ve CBAM etiketi altındaki yazılara bakın.

Sık sorulan sorular