DPP Sözlüğü — 60 Terimin Tanımı

Dijital Ürün Pasaportu alanı kısaltmalarla dolu: ESPR, UPI, DPP, EN 18219, GS1 DL, VC, DID, PCF, PEF, EPD, EPCIS, AAS... Bu sözlük, bir uyum projesinde karşılaşacağınız terimleri sade Türkçe ile tanımlar ve konuyu derinleştiren yazılara bağlar.

Temel kavramlar

Dijital Ürün Pasaportu (DPP)

Bir ürünün kimliğini, bileşimini, çevresel performansını ve uyum belgelerini yapılandırılmış, makine-okunabilir biçimde sunan dijital kayıt. Ürüne iliştirilen bir veri taşıyıcı üzerinden erişilir. Bkz. DPP rehberi.

ESPR

Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Tüzüğü, (EU) 2024/1781. DPP'nin hukuki dayanağı olan çerçeve tüzük. Bkz. ESPR rehberi.

Delegated act

Çerçeve tüzüğün Komisyona verdiği yetkiye dayanarak kabul edilen, ürün grubuna özgü ikincil düzenleme. DPP yükümlülüğü ancak bir delegated act ile doğar.

Implementing act

Bir tüzüğün tekdüze uygulanması için kabul edilen teknik/idari düzenleme. Örnek: DPP Registry'nin işleyişine dair uygulama tüzüğü.

Ekonomik operatör

Ürünü AB pazarına süren veya piyasada bulunduran taraf: üretici, yetkili temsilci, ithalatçı, distribütör ve bazı hallerde pazaryeri. Bkz. ekonomik operatörler.

Yetkili temsilci

AB dışı üreticinin, AB'de kendisi adına yükümlülükleri üstlenmesi için yazılı olarak görevlendirdiği gerçek veya tüzel kişi.

Piyasaya sürme

Bir ürünün AB pazarında ilk kez bulundurulması. DPP yükümlülüğünün tetikleyicisi budur; üreticinin coğrafi konumu değil.

Kimlik ve taşıyıcılar

UPI (Benzersiz Ürün Tanımlayıcı)

Ürünü model, parti veya birim seviyesinde küresel olarak tekil biçimde adresleyen kimlik. EN 18219 kabul edilebilir şemaları tanımlar.

Veri taşıyıcı

Tanımlayıcıyı fiziksel ürüne bağlayan işaret: QR kod, Data Matrix, NFC veya RAIN RFID etiketi. EN 18220 kuralları belirler. Bkz. veri taşıyıcıları.

GTIN

Global Trade Item Number — GS1'in ürün numarası. Barkodların altında yatan 8–14 haneli kimlik. Bkz. GTIN nedir.

GS1 Digital Link

GTIN'i web adreslenebilir bir URI'ye dönüştüren GS1 standardı. DPP'de fiilî varsayılan tanımlayıcı deseni. Bkz. GS1 Digital Link.

GLN

Global Location Number — GS1'in tesis/taraf tanımlayıcısı. Üretim yeri ve operatör kimliği için kullanılır.

LEI

Legal Entity Identifier — GLEIF tarafından verilen küresel tüzel kişi kimliği. EN 18219'un kabul ettiği operatör şemalarından biri.

DID

Decentralized Identifier — W3C standardı, merkezi bir kayıt otoritesi olmadan doğrulanabilen kimlik. Bkz. DID.

IEC 61406 Identification Link

Endüstriyel ürünlerde yaygın, kendinden verilen URL biçimli tanımlayıcı standardı. Bkz. IEC 61406.

Resolver

Bir tanımlayıcıyı, o an geçerli pasaport adresine yönlendiren servis. İçerik müzakeresi ile tarayıcıya HTML, makineye JSON döndürür. Bkz. resolver servisi.

Data Matrix

Küçük alanlara yüksek yoğunlukta veri sığdıran 2B kod. Doğrudan parça işaretlemede (DPM) tercih edilir. Bkz. Data Matrix ve DPM.

RAIN RFID

UHF bandında çalışan, temassız ve toplu okunabilen RFID ailesi. Lojistik ve mağaza envanterinde yaygın. Bkz. NFC ve RFID.

Standartlar

EN 18219

Benzersiz tanımlayıcılar (ürün, operatör, tesis) için kabul edilebilir şemaları tanımlayan standart. Bkz. EN 18219.

EN 18220

Veri taşıyıcıları ve fiziksel ürün ile dijital temsil arasındaki bağı tanımlar; ücretsiz, uygulamasız, akıllı telefonla okunabilir erişimi şart koşar. Bkz. EN 18220.

EN 18216

Veri işleme, alışveriş protokolleri ve formatlar — HTTPS/TLS üzerinden RESTful API'ler. Bkz. EN 18216.

EN 18221

Veri saklama, arşivleme ve kalıcılık kuralları. Bkz. EN 18221.

EN 18222

Pasaport yaşam döngüsü yönetimi ve aranabilirlik API'leri: oluşturma, okuma, güncelleme, arama, registry gönderimi. Bkz. EN 18222.

EN 18223

Sistem birlikte çalışabilirliği: terminoloji, çekirdek veri modeli ve semantik. Bkz. EN 18223.

EN 18239

Erişim hakları yönetimi, bilgi sistemi güvenliği ve ticari gizlilik. Bkz. kısıtlı veri katmanları.

EN 18246

Veri doğrulama, güvenilirlik ve bütünlük — elektronik imzalar ve kurcalama kanıtı. Bkz. EN 18246.

CEN/CENELEC JTC 24

DPP sistem standartlarını üreten Avrupa teknik komitesi. M/604 standardizasyon talebi kapsamında çalışır. Bkz. JTC 24.

Uyumlaştırılmış standart

Avrupa Birliği Resmî Gazetesinde atıf almış standart. Kullanımı, ilgili mevzuat gerekliliğine uygunluk karinesi sağlar.

Veri ve semantik

JSON-LD

Bağlantılı veri için JSON serileştirmesi. CIRPASS-2 referans mimarisinde varsayılan pasaport alışveriş formatı. Bkz. JSON-LD ve DPP.

RDF / Turtle

Bağlantılı veri modelinin temel gösterimi. Battery Pass veri modelinin kanonik formatı Turtle'dır.

AAS (Asset Administration Shell)

Endüstri 4.0 dünyasında varlıkların dijital ikizini tanımlayan yapı. Otomotiv ve batarya ekosisteminde yaygın. Bkz. AAS ve Catena-X.

EPCIS 2.0

GS1'in olay tabanlı izlenebilirlik standardı; "ne, nerede, ne zaman, neden" sorularını kayıt altına alır. Bkz. EPCIS 2.0.

Verifiable Credential (VC)

Kriptografik olarak imzalanmış, doğrulanabilir dijital beyan. W3C standardı. Bkz. doğrulanabilir kimlik bilgileri.

UNTP

UN Transparency Protocol — UNECE'nin küresel, merkeziyetsiz DPP ve izlenebilirlik protokolü. Bkz. UNTP.

Catena-X

Otomotiv sektörünün veri alanı (dataspace) ekosistemi; CX-0143 DPP standardını içerir.

Granülarite

Pasaportun hangi seviyede tutulduğu: model, parti veya birim. Bkz. granülarite seçimi.

Çevresel veri

LCA

Yaşam Döngüsü Analizi — bir ürünün beşikten mezara çevresel etkilerinin sistematik hesabı. Bkz. LCA temelleri.

PCF

Product Carbon Footprint — ürün karbon ayak izi, kg CO2e cinsinden. Bkz. PCF nasıl hesaplanır.

PEF

Product Environmental Footprint — Komisyonun 16 etki kategorisi üzerinden tanımladığı çok kriterli metodoloji. Bkz. PEF.

EPD

Environmental Product Declaration — bağımsız doğrulanmış, kurallara bağlı çevresel beyan. Bkz. EPD nedir.

ISO 14067

Ürün karbon ayak izi hesaplama ve raporlama standardı.

Scope 3

GHG Protocol'ün, şirketin değer zincirindeki dolaylı emisyonları kapsayan kategorisi. Ürün verisi olmadan hesaplanamaz.

Geri dönüştürülmüş içerik

Üründeki tüketici sonrası veya tüketici öncesi geri dönüştürülmüş malzeme oranı. Bkz. geri dönüştürülmüş içerik.

Kütle dengesi

Geri dönüştürülmüş girdinin fiziksel olarak ayrıştırılamadığı süreçlerde, muhasebe yoluyla ürüne atfedilmesi yöntemi.

Uyum ve yönetişim

AB DPP Registry

ESPR Madde 13 ile kurulan, tanımlayıcıları ve pasaport adreslerini tutan merkezi indeks. Bkz. Registry rehberi.

Piyasa gözetimi

Ürünlerin mevzuata uygunluğunu denetleyen ulusal otoritelerin faaliyeti. Bkz. pazar gözetimi.

eIDAS

AB'nin elektronik kimlik ve güven hizmetleri çerçevesi; nitelikli elektronik mühür burada tanımlanır. Bkz. eIDAS ve imzalama.

Uygunluk beyanı (DoC)

Üreticinin ürünün ilgili AB mevzuatına uygun olduğunu beyan ettiği belge.

CBAM

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması. Bkz. CBAM ve DPP.

CSRD / ESRS

Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi ve raporlama standartları. Bkz. CSRD ve ürün verisi.

CSDDD

Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti Direktifi. Bkz. CSDDD.

EUDR

Ormansızlaşmaya Yol Açmayan Ürünler Tüzüğü. Bkz. EUDR.

PPWR

Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü. Bkz. ambalaj ve PPWR.

EPR

Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu. Bkz. EPR.

SVHC / SCIP

REACH kapsamındaki yüksek önem arz eden maddeler ve bunları eşyalarda bildiren AB veri tabanı. Bkz. kimyasallar, REACH ve SCIP.

Sık sorulan sorular