DPP Veri Modeli Rehberi

Bir Dijital Ürün Pasaportu, özünde yapılandırılmış bir veri belgesidir. Onu bir web sayfasından ayıran şey, makine tarafından okunabilir, anlamsal olarak tanımlı ve sürümlenebilir olmasıdır. Bu rehber, o verinin nasıl modellendiğini anlatır.

Katmanlar

Veri modelini üç katmanda düşünmek işe yarar:

1. Semantik katman — alanların ne anlama geldiği. EN 18223 terminoloji ve çekirdek modeli tanımlar; JSON-LD context'leri kavramları küresel tanımlayıcılara bağlar.
2. Şema katmanı — alanların hangi tipte ve hangi zorunlulukta olduğu. JSON Schema veya OpenAPI ile ifade edilir.
3. Serileştirme katmanı — verinin telde nasıl göründüğü. Pratik varsayılan JSON-LD; endüstriyel dünyada AAS XML/JSON da yaygın.

Bkz. EN 18223 çekirdek veri modeli ve JSON-LD ve DPP verisi.

Neden JSON-LD?

CIRPASS-2 referans mimarisi, varsayılan alışveriş formatı olarak JSON-LD'yi öneriyor. Nedeni pragmatik: JSON-LD hem sıradan bir JSON istemcisi tarafından okunabilir hem de bağlantılı veri olarak anlamlandırılabilir. Ayrıca W3C Verifiable Credential paketleri doğal olarak JSON-LD tabanlıdır — yani imzalı, doğrulanabilir veri setleri aynı formatta taşınabilir. Bkz. doğrulanabilir kimlik bilgileri.

Modüler şablonlar

Tek bir dev şema yerine, modüler şablonlar kullanılır: her ürün grubu, ortak çekirdek modülleri (kimlik, operatör, uyum) miras alır ve kendi modüllerini ekler (örneğin tekstil için elyaf bileşimi, batarya için hücre kimyası).

Sektörel modeller

• Battery Pass Data Model — kanonik RDF/Turtle; üretilmiş JSON Schema, JSON payload, OpenAPI, AAS XML, JSON-LD context ve Java sınıfları. Yedi kategori, ~107 veri noktası.
• Catena-X CX-0143 — SAMM 2.1.0 aspect modelleri; pasaportlar merkeziyetsiz Digital Twin Registry'de submodel olarak yayımlanır. Bkz. AAS ve Catena-X.
• IDTA AAS submodel şablonları — Digital Nameplate, Product Carbon Footprint, Material Composition, Circularity ve diğerleri.
• UNTP — Digital Product Passport, Digital Facility Record, Digital Traceability Events ve Digital Conformity Credential; hepsi W3C VC olarak. Bkz. UNTP.

Sürümleme ve bütünlük

DPP verisi zamanla değişir: onarım kaydı eklenir, sertifika yenilenir, geri dönüştürülmüş içerik oranı güncellenir. Referans mimari ve EN 18221, üzerine yazmayı değil, yalnız-ekleme sürümlemeyi öngörür:

• Her güncelleme zaman damgalı yeni bir sürüm oluşturur.
• Güncellemeler imzalı makbuzlarla kaydedilir.
• Eski sürümler erişilebilir kalır; denetimde "o tarihte ne beyan edilmişti?" sorusu cevaplanabilir olmalıdır.

Pratikte bu, pasaport deposunun olay-kaynaklı (event-sourced) veya sürümlü olmasını gerektirir. Bkz. denetim izi ve sürümleme.

İzlenebilirlik olayları

Statik pasaport alanlarının yanında, tedarik zinciri olayları ayrı bir katmanda tutulur. GS1'in EPCIS 2.0 standardı burada fiilî çözümdür: "ne, nerede, ne zaman, neden" sorularını olay olarak kaydeder ve resolver'dan bağlanır. Bkz. EPCIS 2.0.

Pratik tasarım tavsiyeleri

1. Kanonik modeli tek yerde tutun, JSON Schema ve OpenAPI'yi ondan üretin.
2. Dilden bağımsız kodlar kullanın (ülke kodu, malzeme kodu); çeviriyi sunum katmanına bırakın. Bkz. çok dilli pasaport.
3. Boş alan ile "bilinmiyor"u ayırın. Denetimde bu ayrım önemlidir.
4. Kaynak ve kanıt referansı taşıyın: her kritik alanın yanında hangi belgeden geldiği durmalı.
5. Erişim katmanını veri modelinde işaretleyin, sunum katmanında değil. Bkz. erişim hakları.

Sık sorulan sorular