Güvenlik
Denetim İzi ve Sürümleme
DPP neden yalnız-ekleme sürümlenmeli? Denetim izi tasarımı, sürüm sorguları, imzalı güncelleme makbuzları ve pratik uygulama.
Bir Dijital Ürün Pasaportunun içeriği zamanla değişir. Bu değişimin nasıl kaydedildiği, denetim karşısındaki pozisyonunuzu belirler. Kural basit: pasaport yalnız-ekleme (append-only) sürümlenir; üzerine yazılmaz.
Neden üzerine yazmak yetmez?
Bir alanı düzelttiğinizde iki bilgi kaybolur: eski değer ve değişim anı. Denetimde bu ikisi doğrudan sorulur:
- Ürün piyasaya sürüldüğünde hangi değer beyan edilmişti?
- Hata ne zaman fark edildi ve ne zaman düzeltildi?
Bu sorulara cevap veremeyen bir sistem, iyi niyeti kanıtlayamaz.
Sürüm tasarımı
| Öğe | İçerik |
|---|---|
| Sürüm numarası | Artan, benzersiz |
| Zaman damgası | Yayın anı |
| Değişen alanlar | Alan bazlı fark |
| Değişiklik nedeni | Sertifika yenileme, reçete değişikliği, hata düzeltme |
| Sorumlu | Onaylayan rol |
| İmza | Sürüm içeriğinin mührü. Bkz. eIDAS ve imzalama |
Denetim izi ile sürüm farkı
- Sürüm: pasaportun yayımlanmış hâlleri. Dışarıdan görünür.
- Denetim izi: sistemdeki her işlem (giriş, düzenleme, onay, erişim). İçeride tutulur.
İkisi birlikte tam bir hesap verebilirlik sağlar. Bkz. DPP erişim hakları.
API tarafı
EN 18222, sürüm sorgularını API operasyonları arasında sayar. Platform seçerken sorulacak somut soru: "Belirli bir tarihteki sürümü API'den alabiliyor muyum?" Bkz. EN 18222 pasaport API'leri.
Pratik uygulama
- Her yayını sürüm olarak kaydedin; taslak değişiklikleri sürüm üretmez.
- Değişiklik nedenini zorunlu alan yapın.
- Sürüm farkını görünür kılın: iç kullanıcılar neyin değiştiğini görmeli.
- Arşivi ayrı depoya alın ama erişilebilir tutun. Bkz. EN 18221 arşivleme.
Sık sorulan sorular
Her küçük değişiklik sürüm mü olmalı?
Pasaport içeriğini değiştiren her yayın sürüm üretir. Sunum düzenlemeleri (görsel, yerleşim) ayrı ele alınabilir.
Eski sürümü silebilir miyim?
Hayır. Kalıcılık yükümlülüğü sürüm geçmişini kapsar. İstisna, kişisel veri silme talepleridir. Bkz. KVKK/GDPR ve DPP verisi.
Sürüm sayısı çok artarsa sorun olur mu?
Hayır; pasaport belgeleri küçüktür. Dinamik veri yazan senaryolarda (örneğin batarya SoH) güncelleme sıklığını makul tutun. Bkz. batarya sağlık durumu.
