Kimyasallar
Yağlayıcılarda DPP: Baz Yağ ve Atık Yağ Döngüsü
Yağlayıcılarda Dijital Ürün Pasaportu: baz yağ grubu, rerafine içerik, biyobozunurluk, atık yağ toplama ve otomotiv OEM taleplerinin tek kayıtta birleşmesi
Yağlayıcılar, Komisyonun ESPR için değerlendirdiği önceki aday ürün grupları arasındaydı; 2025–2030 çalışma planında ise yer almıyor. Dolayısıyla madeni yağlar için bugün bir Dijital Ürün Pasaportu zorunluluğu yok ve bir tarih vermek de mümkün değil. Buna rağmen sektör, döngüsellik verisinin en somut olduğu kimyasal ürün gruplarından biri: baz yağ rerafine edilebilir, atık yağ ayrı toplanır, biyobozunurluk test edilir ve otomotiv müşterileri bu verinin tamamını ister.
Yağlayıcıda hangi veri var?
Delegated act olmadığı için resmi bir alan listesi yok; ancak mevcut yükümlülükler, gönüllü şemalar ve müşteri talepleri birleştirildiğinde tablo şöyle:
| Veri noktası | Kaynak | Erişim katmanı |
|---|---|---|
| Baz yağ grubu ve viskozite sınıfı | Formülasyon, SAE / ISO VG | Kamu |
| Rerafine baz yağ payı | Tedarikçi beyanı, sertifika | Kamu |
| Katkı paketi tehlike sınıflandırması, UFI | CLP, SDS | Kamu / kısıtlı |
| Biyobozunurluk sonucu | OECD 301 serisi test | Kamu |
| Performans spesifikasyonu | ACEA, API, OEM onayı | Kamu |
| Karbon ayak izi | PCF hesabı | Kısıtlı / müşteri |
| Atık yağ toplama ve bertaraf talimatı | Ulusal atık mevzuatı | Kamu |
Formülasyon reçetesi hiçbir katmanda yer almaz; beyan edilen şey maddelerin varlığı ve aralığıdır. Katman önerileri indikatiftir; bir delegated act geldiğinde kamu ve kısıtlı alan ayrımı ürün grubuna göre netleşir. Bkz. kimyasallarda DPP, REACH ve SCIP.
Atık yağ döngüsü ve rejenerasyon
Atık Çerçeve Direktifi'nin 21. maddesi üye devletlerden atık yağların ayrı toplanmasını ve teknik olarak mümkün olduğunda rejenerasyona (rerafinasyon) öncelik verilmesini ister. Rerafine baz yağ, ham petrolden üretilen baz yağın yerine geçebilir ve "geri dönüştürülmüş içerik" iddiasının yağlayıcıdaki karşılığıdır. Türkiye'de de atık yağların yönetimi ayrı bir yönetmelikle düzenlenir; ihracatçı için fark, AB müşterisinin bu veriyi ürün kaydında görmek istemesidir.
Pasaport bu döngüde iki iş yapar. Birincisi, ürünün içindeki rerafine payı belgelendirmek: tedarikçi beyanı, sertifika numarası ve parti bağlantısı. İkincisi, ürünün ömrü sonunda doğru yola girmesini sağlamak: toplama noktası bilgisi, fren hidroliği veya solventle karıştırılmaması uyarısı, konteyner bilgisi. Bkz. döngüsellik ve geri dönüştürülebilirlik verisi ve geri dönüştürülmüş içerik nasıl kanıtlanır.
Otomotiv zincirinden gelen talep
Yağlayıcı aracın parçası değil; ama ilk dolum yağı ve servis yağı OEM'in tedarik zincirine girer. Catena-X üzerinden dolaşan veri talepleri (ürün karbon ayak izi, malzeme beyanı, tehlikeli madde bilgisi) katkı üreticisinden harmanlayıcıya kadar iner. Bu talepler giderek sözleşmeye giriyor; veri sunamayan tedarikçinin onaylı listede kalması zorlaşıyor. Bkz. otomotivde DPP ve Catena-X ve AAS ve Catena-X ekosistemi.
Karbon ayak izi burada en zor alan: baz yağın menşei (ham petrol ya da rerafine) sonucu belirgin biçimde değiştirir ve harmanlayıcı çoğu zaman tedarikçinin birincil verisine erişemez. Bkz. ürün karbon ayak izi nasıl hesaplanır.
İddialar ve kanıt
"Biyobozunur", "çevre dostu", "geri dönüştürülmüş baz yağlı" gibi ifadeler yağlayıcı pazarlamasında yaygın ve her biri kanıt ister. AB Ekoetiketi'nin yağlayıcı kriterleri (biyobozunurluk, sucul toksisite, yenilenebilir içerik) bir çerçeve sunar; ekoetiket olmadan da iddia OECD 301 sonucuna ve sertifikaya bağlanmalıdır. Bkz. Green Claims Direktifi ve yeşil aklama.
Türk harmanlayıcı için hazırlık
- Her ürün için baz yağ grubunu, rerafine payını ve tedarikçi sertifikasını parti kaydına bağlayın.
- Katkı paketleri için tedarikçiden CLP sınıflandırması ve madde beyanını yapılandırılmış biçimde isteyin.
- Karışım olarak yağlayıcının CLP dijital etiket kurallarını ve UFI'sini pasaport taşıyıcısıyla birleştirin. Bkz. CLP revizyonu ve dijital etiketleme.
- Karbon ayak izi hesabı için baz yağ tedarikçisinden birincil veri talep edin. Bkz. ürün karbon ayak izi rehberi.
- Atık yağ talimatını ürün kaydına ekleyin ve pazara göre dilini yönetin.
Kapsam tartışması için bkz. kimyasal ürünler ESPR kapsamında mı.
Sık sorulan sorular
Yağlayıcılar için Dijital Ürün Pasaportu zorunlu mu?
Hayır. Yağlayıcılar önceki aday değerlendirmelerinde geçse de 2025–2030 çalışma planında yer almıyor; bir delegated act ve tarih yok. Talep otomotiv müşterilerinden ve yeşil iddia kurallarından geliyor.
Rerafine baz yağ payı pasaportta nasıl gösterilir?
Ağırlıkça pay, tedarikçi beyanı ve sertifika numarasıyla birlikte parti bazında. Kütle dengesi mi fiziksel ayrım mı kullanıldığı açıkça belirtilmelidir.
Otomotiv OEM'i yağlayıcı tedarikçisinden hangi veriyi ister?
Tipik olarak ürün karbon ayak izi, malzeme ve tehlikeli madde beyanı ile performans onayı; Catena-X ekosisteminde bu talepler standart veri modelleriyle gelir.
