Döküm Numarası (Heat Number) ile Parti İzlenebilirliği

Çelik ve alüminyumda Dijital Ürün Pasaportunun doğal granülaritesi birim değil, döküm (heat, cast) seviyesidir. Bir döküm, ocakta aynı anda ergitilmiş tek bir metal kütlesidir: aynı kimya, aynı test seti, aynı sertifika. Bu yüzden asıl soru "pasaport hangi seviyede tutulmalı" değil, "döküm numarası haddeden servis merkezine kadar nasıl hayatta kalır" sorusudur.

Bu yazı numaranın rota boyunca yolculuğunu izliyor: nerede atanır, hangi adımlarda bölünür ve birleşir, ürün üzerinde nasıl taşınır ve GS1 tanımlayıcısına nasıl kodlanır.

Döküm numarası neyi bağlar?

Numara ocak boşaltılırken atanır. Aynı anda alınan numunenin kimyasal analizi bu numaraya yazılır; haddeleme sonrası yapılan çekme, darbe ve sertlik testleri de döküm ve hadde lotu bazında raporlanır. Sevkiyatla giden muayene belgesi, sonuçları bu numara altında toplar. Sertifikanın yapılandırılmış hâle getirilmesi için bkz. EN 10204 sertifikasının dijitalleşmesi.

Pasaport açısından sonuç şudur: döküm numarası, parti pasaportunun birincil tanımlayıcısıdır. Pasaporttaki kimya, mekanik özellik, hurda payı ve karbon alanları bu numaraya bağlıdır; hangi alanların bekleneceği için bkz. çelik DPP veri alanları. Granülarite kararının genel çerçevesi model, parti, birim seçimi yazısındadır.

Rota boyunca bölünme ve birleşme

Döküm tek bir kütledir ama ürün öyle kalmaz. Bir slab birkaç ruloya, bir rulo onlarca dilinmiş şeride, bir kütük yüzlerce profile dönüşür. Her adımda yeni bir alt lot doğar; kural, alt lotun üst tanımlayıcıyı taşımasıdır.

Birleşme daha zor olandır: bir paket iki dökümden gelen levhaları içeriyorsa, paket kaydı her iki numarayı da listeler ve pasaport çok dökümlü parti olur. Kimya ve mekanik özellik alanları döküm başına ayrı tutulur; tek bir ortalama değer yazmak izlenebilirliği bozar.

Ürün üzerinde işaretleme

Slab ve kütükte numara sıcak damga veya şablon boyayla yazılır; rulo ve demetlerde asma etiket kullanılır; levha ve boruda kalıcı kimlik için Data Matrix doğrudan parça işaretleme (nokta vuruşu, lazer) tercih edilir. Rulolarda metal yüzey için tasarlanmış RFID etiketler depo giriş ve çıkışında okumayı otomatikleştirir. Yöntem seçimi için bkz. Data Matrix ve doğrudan parça işaretleme ve NFC ve RFID ne zaman mantıklı.

Kural basittir: numara yüzey işleminden sonra hâlâ okunabilmeli, etiket koparsa parça üzerindeki ikinci işaret ayakta kalmalıdır.

GS1 ile kodlama

GS1 gösteriminde iki tanımlayıcı birlikte çalışır. GTIN ticari ürünü tanımlar: kalite, boyut ve spesifikasyon birleşimi bir ticari birimdir. Parti numarası (AI 10) ise o ürünün hangi dökümden veya rulodan geldiğini söyler. Digital Link URI'sinde ikisi yol olarak dizilir: /01/GTIN/10/döküm-numarası. Rulo bazında seri gerekiyorsa seri numarası (AI 21) eklenir.

Bu yapı, aynı QR veya Data Matrix'in hem depo sisteminde hem pasaport çözümleyicisinde çalışmasını sağlar. Ayrıntı için bkz. GS1 Digital Link ve benzersiz tanımlayıcı kuralları için EN 18219; standartların bütünü standartlar rehberinde.

Distribütör yeniden paketlediğinde

Servis merkezi ve distribütörler farklı dökümlerden gelen malzemeyi müşteri siparişine göre yeniden paketler. Üç şey gerekir: kendi paket numarasını atamak, o numarayı girdi döküm numaralarına eşleyen bir kayıt tutmak ve paket pasaportunu üst döküm pasaportlarına bağlamak. Bölme ve birleşmeyi olay olarak kaydetmek isteyen tesisler için EPCIS dönüşüm olayı bu eşlemenin standart biçimidir; bkz. EPCIS 2.0 ile izlenebilirlik.

Bu eşlemeyi tutmayan bir aracı, izlenebilirlik zincirini koparır; pasaport artık dökümü değil, yalnızca aracının paketini tanır. Tedarikçi sözleşmesine "girdi döküm numarası paket kaydında korunur" maddesini eklemek en ucuz önlemdir.

Sık sorulan sorular