ESPR Nedir ve Kimleri Kapsar?

ESPR (Ecodesign for Sustainable Products Regulation — Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Tüzüğü), Avrupa Birliği'nin 2024/1781 sayılı tüzüğüdür ve AB pazarına sunulan ürünlerin daha dayanıklı, onarılabilir, geri dönüştürülebilir ve enerji açısından verimli olmasını hedefler. Önceki Ekotasarım Direktifi'nin yerini alır ve kapsamını enerjiyle ilgili ürünlerin çok ötesine taşır.

ESPR neyi düzenler?

Tüzük, ürün grupları için "ekotasarım gereklilikleri" belirleme yetkisi verir. Bu gereklilikler şunları içerebilir:

• Dayanıklılık, güvenilirlik ve yükseltilebilirlik.
• Onarım ve yeniden kullanım kolaylığı.
• Geri dönüştürülmüş içerik ve geri dönüştürülebilirlik.
• Karbon ve çevresel ayak izi.
• Ve en önemlisi: Dijital Ürün Pasaportu zorunluluğu.

Somut kurallar, her ürün grubu için ayrı ayrı çıkarılan "delege edilmiş tasarruflar" (delegated acts) ile gelir. Yani ESPR çatıyı kurar; ayrıntılar ürün grubuna göre şekillenir. Hangi ürünlere DPP zorunlu olacağını buradan takip edebilirsiniz.

Kimleri kapsar?

ESPR yalnızca üreticileri değil, tedarik zincirindeki tüm ekonomik operatörleri ilgilendirir:

• Üreticiler, ürünü tasarlayıp pasaportu oluşturmaktan sorumludur.
• İthalatçılar ve yetkili temsilciler, AB pazarına sürülen ürünün uyumundan sorumludur.
• Dağıtıcılar, uyumsuz ürünleri piyasaya sürmemekle yükümlüdür.

Bir Türk ihracatçısı için kritik nokta şu: AB'deki ithalatçınız uyumu talep edecektir, çünkü yasal sorumluluk zincir boyunca paylaşılır. Bu nedenle hazırlığa erken başlamak bir rekabet avantajıdır. AB ihracatçısı uyum kontrol listemiz pratik bir başlangıç sunar.

Neden önemli?

ESPR, "yeşil beyanları" ölçülebilir, doğrulanabilir verilere bağlar. Uyum sağlamamanın maliyeti — pazar erişiminin kaybı dahil — giderek artıyor; bunu uyumsuzluğun maliyeti yazımızda ele alıyoruz. Sonraki adım için DPP zaman çizelgesine göz atın.

Sık sorulan sorular