ESPR
ESPR Ekotasarım Performans Gereklilikleri
ESPR yalnızca DPP getirmiyor. Dayanıklılık, onarılabilirlik, geri dönüştürülebilirlik ve kaynak verimliliği için minimum performans eşikleri neler?
DPP tartışmasında sık atlanan bir gerçek var: Dijital Ürün Pasaportu ESPR'nin bilgi aracıdır. Tüzüğün asıl dişleri ise performans gerekliliklerindedir — yani ürünün kendisinin karşılaması gereken minimum eşikler.
Hangi kriterler var?
ESPR Ek I, delegated act'lerin kullanabileceği kriter listesini verir:
| Kriter | Örnek eşik |
|---|---|
| Dayanıklılık | Minimum çevrim/yıkama/kullanım ömrü |
| Güvenilirlik | Arıza oranı, test koşulları |
| Yeniden kullanılabilirlik | Sökülüp yeniden kullanılabilme |
| Yükseltilebilirlik / onarılabilirlik | Yedek parça süresi, sökme adımı sayısı |
| Geri dönüştürülebilirlik | Malzeme ayrıştırma kolaylığı |
| Geri dönüştürülmüş içerik | Minimum oran |
| Enerji ve kaynak verimliliği | Tüketim sınırları |
| Tehlikeli madde varlığı | Kısıtlamalar |
| Karbon ve çevresel ayak izi | Beyan veya sınır |
Onarılabilirlik skoru: yatay tedbir
Çalışma Planı, elektronik ve küçük ev aletleri için ürün grubundan bağımsız bir onarılabilirlik puanlaması öngörüyor (indikatif 2027). Puanlama tipik olarak şunlara bakar: sökme kolaylığı, gerekli alet, yedek parça bulunabilirliği ve fiyatı, onarım kılavuzunun erişilebilirliği, yazılım güncelleme süresi.
Bkz. onarım hakkı direktifi ve beyaz eşyada DPP.
Performans ile pasaport nasıl kesişiyor?
Performans gereklilikleri ürünü değiştirir; pasaport bunu kanıtlar. Örnek:
- Delegated act "yedek parça 10 yıl temin edilmeli" derse, pasaport yedek parça listesini ve temin süresini taşır.
- "Geri dönüştürülmüş içerik en az %20 olmalı" derse, pasaport oranı ve kanıt referansını taşır. Bkz. geri dönüştürülmüş içerik nasıl kanıtlanır.
- "Sökülebilirlik testi geçilmeli" derse, pasaport test raporuna atıf yapar.
Yani veri hazırlığı, performans uyumundan bağımsız düşünülemez.
Diğer araçlar
ESPR ayrıca şunları getirir:
- Satılmayan ürünlerin imhası yasağı (Md. 25). Bkz. imha yasağı.
- Yeşil kamu alımı kriterleri.
- Etiketleme yükümlülükleri (belirli ürün gruplarında görsel etiket).
Sık sorulan sorular
Performans eşikleri şimdiden geçerli mi?
Hayır; her ürün grubunun delegated act'i ile gelir. Enerji ile ilgili ürünlerde eski Ecodesign Direktifi eşikleri devam ediyor ve ESPR'ye devrediliyor.
Ürünüm eşiği karşılamıyorsa ne olur?
O ürün AB pazarına sürülemez. Bu, DPP'den daha sert bir yaptırımdır: pasaport eksikliği düzeltilebilir, tasarım eksikliği ürünü kapsam dışı bırakır.
Tasarım değişikliği için ne kadar vaktim olur?
Geçiş süresi kadar — tipik olarak 18–36 ay. Tasarım döngüsü uzun olan ürünlerde bu süre kısadır; hazırlığa erken başlamak gerekir.
